الهام کریمی: برگزاری کنسرت بانوان از نظر اقتصادی توجیهی ندارد

موسیقی ما - الهام کریمی سال 1360 در یک خانواده فرهنگی در مشهد متولد شده و به علت اصلیت قوچانی، تا 15 سالگی خود را در آن شهر گذرانده و اکنون حدود دوازده سال است که در تهران زندگی میکند.

این بانوی هنرمند آموزش موسیقی را از 9سالگی با ساز دوتار نزد مرتضی گودرزی در قوچان شروع کرده و در ادامه به فراگیری سهتار نزد شادروان رضا ایرانمنش پرداخت. علاقه او به موسیقی باعث شد تا سهتار را نزد استاد شاپور هدایتی ادامه دهد و همزمان با یادگیری ساز، به آموختن آواز نیز روی آورد و با ملودیهای محلی خراسانی هنر آواز را آغاز کرد.

همچنین در این زمینه از تجربیات استاد «عثمان خوافی» بسیار بهره برده است. علاقه او به موسیقی سنتی باعث شد تا دوره آموزشی آواز سنتی را نیز در مشهد نزد استاد شاکری دنبال کند و سالیان بعد با عزیمت به تهران در شیوه تصنیفخوانی از تجربیات سیمین غانم و شهین زرینپنجه استفاده کرده است.

در ادامه «الهام کریمی» که از ابتدای سال جاری با تشکیل گروه «آوای صحرا» در عرصه موسیقی مستقل بانوان فعالیت میکند، در خصوص فعالیتهای این گروه توضیحاتی به «موسیقی ما» ارائه کرد.

* چه شد که به فکر تشکیل گروه «آوای صحرا» افتادید؟
حدوداً از دو سال قبل به فکر تشکیل گروه بودم تا اینکه در ابتدای سال جاری موفق به تشکیل گروه «آوای صحرا» شدم. همچنین همراه آن به خاطر علاقه زیادی که به حوزه موسیقی محلی خراسانی داشتم، به تحقیق و پژوهش در ملودیهای خراسانی قدیمی پرداختم تا از آنها در اجراهای گروه استفاده کنم. ابتدای امسال با حمایتهای همسرم (علیرضا افتخاری) و راهنماییهای نازنین پدرثانی که در حال حاضر مشاور هنری «آوای صحرا» است، امکان تشکیل گروه میسر شد. نوازندگانی که همگی از بهترینهای عرصه موسیقی بانوان هستند، با حساسیت بسیار انتخاب شدند.

* چه نوازندگانی در این گروه فعالیت میکنند؟
پدیده احرارنژاد (تار)، آوا ایوبی (تارباس)، شیما بلوکیفر (کمانچه)، نازنین پدرثانی(تنبک) و مژگان ابوالفتحی (دف) اعضای اصلی و نوزاندگان گروه هستند. من هم به عنوان خواننده و سرپرست در کنار دوستان فعالیت میکنم. بعد از استقبال چشمگیری که از اولین اجرای ما در فرهنگسرای نیاوران شد، تصمیم گرفتم تا با فاصله چهار ماه، یعنی در دیماه سال جاری با کار و برنامههای جدید بار دیگر روی صحنه حاضر شویم. در این فاصله، فشار کار بسیار بالا بوده ولی با همکاری دوستان در تلاشایم تا دومین کنسرت گروه بهتر از پیش برگزار شود.

* گروه «آوای صحرا» چه هدفی را دنبال میکند؟
همانطور که گفتم، گروه «آوای صحرا» 24 و 25 دیماه در فرهنگسرای نیاوران به اجرای برنامه میپردازد. همچنین سعی داریم تا این برنامه را در چند شهرستان هم روی صحنه ببریم که امیدواریم شرایط برای این اتفاق مهیا شود. هدف ما مانند گذشته بازخوانی قطعاتی خواهد بود که در تاریخ و فرهنگ باستانی ریشه دارند و به نوعی با زندگی ما گره خوردهاند. در کنار آن به دنبال ارائه آثار جدید و ارزشمند در بخش موسیقی سنتی-کلاسیک و زنده کردن ملودیهای خراسانی هستیم. در کنسرت دیماه قطعهای به نام «سوختگان» با آهنگسازی پویا نیکپور که برای گروه «آوای صحرا» ساخته و تنظیم شده، برای اولین بار اجرا خواهد شد.

* با محدودیتهای زنان برای فعالیت مستقل در زمینه موسیقی چه میکنید؟
همزمان با شروع فعالیت متوجه شدم که کار در حوزه موسیقی بانوان بسیار سخت است و با محدودیتهایی که برای بانوان وجود دارد، موانع بسیار زیادی سر راه ما قرار دارد. از جمله یکی از این معضلات میتوان به وجود تنها دو سالن برای برگزاری این قبیل کنسرتها اشاره کرد که به دلیل ازدیاد برنامههای اجرایی مانند کنسرت و تئاتر و غیره، زمان محدودی برای اجرای بانوان باقی میماند که اغلب آن در ساعات نامناسب است. علاوه بر این، هیچ گروهی از بانوان هنرمند نمیتوانند تصویری از اجرای خود داشته و یا منتشر کند و این امر باعث ناشناخته ماندن گروهها و هنرمندانی است که در این عرصه فعالیت میکنند. همچنین برگزاری کنسرت در شهرستانها نیز با مشکلات عدیدهای مواجهایم. این مشکلات عمدتاً متأثر از محدودیتهایی است که از آن صحبت کردیم. علاوه بر اینها میتوان به معضلاتی از قبیل مخاطبین محدود و هزینههای بالای برگزاری کنسرتهایی که در شأن موسیقی بانوان باشد، اشاره کرد. این قبیل موارد باعث شده فعالیت در این حوزه روز به روز دشوارتر شود.

* با این همه مشکلی که میگویید، پس با چه انگیزهای به راه خود ادامه میدهید؟
پاسخ این سوال برای هر هنرمندی متفاوت است؛ اما در مورد خودم باید بگویم عشقی که به موسیقی دارم، انگیزه اصلی من بوده و همواره به دنبال زنده کردن ملودیهای محلی خراسانی -که به نوعی خودم را متعلق به آن خطه میدانم- هستم. چرا که کمبود این نوع از موسیقی بهخصوص در عرصه موسیقی بانوان بسیار مشهود است.

* روند اخذ مجوز در بخش موسیقی بانوان چگونه است؟
مراحل گرفتن مجوز موسیقی بانوان با گروههای دیگر فرقی نمیکند. اما باعث خوشحالی است که اخیراً گروههای متعددی موفق به کسب مجوز از وزارت ارشاد میشوند. ولی با این حال، گرفتن مجوز برای اجرای بانوان در شهرستانها با موانعی روبهرو است که امیدواریم به زودی شرایط بهتری مهیا شود.

* وضعیت استعدادیابی و آموزش برای فعالیت موسیقیایی بانوان را چطور میبینید؟
همانطور که میدانید، در تهران شرایط بهتری نسبت به شهرستانها وجود دارد. خود من برای فراگیری فعالیت موسیقی سختیهای زیادی را متحمل شدم. افراد مستعد زیادی وجود دارند که متأسفانه مجالی برای ارائه هنرشان وجود ندارد.

*وضعیت اسپانسرینگ چگونه است و آیا مؤسسات فرهنگی-هنری از بخش موسیقی مستقل بانوان حمایت میکنند؟
به دلیل محدودیتها و مشکلاتی که در مورد آن صحبت کردیم، کنسرت بانوان در ایران صرفاً با اهداف فرهنگی اجرا میشود و از نظر اقتصادی توجیهی ندارد. در نتیجه، شرکتها و مؤسسات فرهنگی تمایلی به حمایت از این نوع موسیقی ندارند. با توجه به اینکه برگزاری کنسرت هزینههای بالایی دارد، اغلب کنسرتهای بانوان با هزینههای شخصی برگزار میشود.

*حرف آخر؟
به امید روزی که تمامی هنرمندان ایران و جهان در راستای تلاش برای به نمایش گذاشتن هنر خود از والاترین حمایتها برخوردار شوند و صدای تواناییشان به گوش تمامی مخاطبان هنر برسد.